Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Huyện Gò Công Đông”

Phiên bản lúc 13:22, ngày 22 tháng 10 năm 2025

Tổng quan

Tên gọi: Huyện Gò Công Đông
Năm thành lập: 1979 (sau khi tách từ huyện Gò Công cũ)
Là một trong ba huyện thuộc khu vực Gò Công (gồm Gò Công Tây, Gò Công Đông và thị xã Gò Công).

Vị trí địa lý

Nằm ở phía Đông tỉnh Tiền Giang.
Phía Bắc giáp huyện Gò Công Tây và thị xã Gò Công.
Phía Tây giáp huyện Chợ Gạo.
Phía Đông giáp Biển Đông.
Phía Nam giáp huyện Tân Phú Đông (qua sông Cửa Tiểu).

Lịch sử hình thành:

Huyện Gò Công Đông là vùng đất được khai phá sớm ở Tiền Giang. Trong các thế kỷ XVII – XVIII, vùng đất Gò Công Đông lúc đó lần lượt thuộc đạo Trường Đồn (1772); dinh Trường Đồn (1779); dinh Trấn Định (1781).

Năm 1808, dưới đời vua Gia Long, vùng đất Gò Công Đông thuộc tổng Hòa Bình, huyện Kiến Hòa, phủ Kiến An, trấn Định Tường. Năm 1836, dưới đời vua Minh Mạng, vùng đất này thuộc tổng Hòa Lạc, huyện Tân Hòa, phủ Tân An, tỉnh Gia Định. Năm 1841, dưới đời vua Thiệu Trị, thuộc hai tổng Hòa Lạc Thượng và Hòa Lạc Hạ, huyện Tân Hòa, phủ Hòa Thạnh, tỉnh Gia Định. Năm 1852, dưới đời vua Tự Đức, vẫn thuộc hai tổng Hòa Lạc Thượng và Hòa Lạc Hạ, huyện Tân Hòa, phủ Tân An, tỉnh Gia Định.

Dưới thời thực dân Pháp thống trị, năm 1867, vùng đất Gò Công Đông thuộc hai tổng Hòa Lạc Thượng và Hòa Lạc Hạ, hạt Thanh tra Gò Công. Năm 1871, vẫn thuộc hai tổng trên, hạt Tham biện Gò Công. Năm 1876, thuộc tổng Hòa Lạc Thượng và tổng Hòa Lạc Hạ, Tiểu khu hành chính Gò Công. Năm 1900, thuộc hai tổng Hòa Lạc Thượng và Hòa Lạc Hạ, tỉnh Gò Công. Năm 1910, vùng đất Gò Công Đông vẫn thuộc hai tổng Hòa Lạc Thượng và Hòa Lạc Hạ, tỉnh Gò Công. Cụ thể như sau:

- Tổng Hòa Lạc Thượng có 7 làng: Bình Thạnh, Bình Thạnh Đông, Bình Xuân, Tân Niên Đông, Tân Niên Tây, Tân Niên Trung, Tân Phước.

- Tổng Hòa Lạc Hạ có 10 làng: Bình Ân, Dương Phước, Hòa Nghị, Kiểng Phước, Tân Bình Điền, Tân Duân Đông, Tân Duân Trung, Tăng Hòa, Tân Thành, Thành Phố.

Năm 1913, tỉnh Gò Công giải thể để thành lập quận Gò Công thuộc tỉnh Mỹ Tho. Hai tổng Hòa Lạc Thượng và Hòa Lạc Hạ thuộc quận Gò Công, tỉnh Mỹ Tho.

Năm 1924, tỉnh Gò Công được tái lập. Từ đó đến năm 1954, vùng đất Gò Công Đông có hai tổng Hòa Lạc Thượng và Hòa Lạc Hạ thuộc tỉnh Gò Công. Cụ thể như sau:

- Tổng Hòa Lạc Thượng có 7 làng: Bình Thạnh Đông, Bình Xuân, Gia Thuận, Tân Niên Đông, Tân Niên Tây, Tân Niên Trung, Tân Phước.

- Tổng Hòa Lạc Hạ có 10 làng: Bình Ân, Dương Phước, Hòa Nghị, Kiểng Phước, Tân Bình Điền, Tân Duân Đông, Tân Duân Trung, Tăng Hòa, Tân Thành, Thành Phố.

Về phía chính quyền Cách mạng, từ năm 1945-1951, xóa cấp “tổng”, và đổi tên “làng” thành “xã”, vùng đất Gò Công Đông có 17 xã (như đã nêu trên) thuộc tỉnh Gò Công; năm 1951, khi tỉnh Mỹ Tho (mới) được thành lập, còn gọi là tỉnh Mỹ Tân Gò, vùng đất Gò Công Đông thuộc huyện Gò Công.

Từ năm 1954-1975, về phía chính quyền Sài Gòn, tháng 4-1955, vùng đất Gò Công Đông là quận Châu Thành, tỉnh Gò Công với 2 tổng: tổng Hòa Lạc Thượng có 7 làng, tổng Hòa Lạc Hạ có 10 làng. Quận lỵ là làng Thành phố.

Tháng 11/1956, hợp nhất tỉnh Gò Công và tỉnh Mỹ Tho để thành lập tỉnh Định Tường; quận Châu Thành được đổi tên thành quận Gò Công, có 2 tổng, 15 xã, quận lỵ đặt tại xã Long Thuận, chia ra như sau:

- Tổng Hòa Lạc Thượng: có 08 xã: Bình Thạnh Đông, Bình Xuân, Gia Thuận, Tân Niên Đông, Tân Niên Tây, Tân Niên Trung, Tân Phước, Kiểng Phước.

- Tổng Hòa Lạc Hạ: có 07 xã: Bình Ân, Phước Trung (Dương Phước và Tân Duân Trung cũ), An Hòa (Hòa Nghị và Tân Duân Đông), Tân Bình Điền, Tăng Hòa, Tân Thành, Long Thuận (Thành Phố và Long Chánh cũ).

Năm 1963, tỉnh Gò Công tái lập, Năm 1965, quận Gò Công (nay tương ứng với vùng đất Gò Công Đông) được chia thành 2 quận: Quận Hòa Tân, quận lỵ đặt tại xã Tân Niên Tây với 09 xã; Quận Hòa Lạc, quận lỵ tại xã Tăng Hòa với 09 xã.

Năm 1970, vùng đất Gò Công Đông tương ứng với 2 quận Hòa Tân và Hòa Lạc. Cụ thể như sau:

- Quận Hòa Tân, quận lỵ đặt tại xã Tân Niên Tây với 10 xã: Bình Thạnh Đông, Bình Xuân, Gia Thuận, Kiểng Phước, Tân Niên Đông, Tân Niên Tây, Tân Niên Trung, Tân Phước, Thành Công, Vàm Láng.

- Quận Hòa Lạc, quận lỵ tại xã Tăng Hòa với 9 xã: An Hòa, Bình Ân, Bình Tân, Long Thuận, Phước Trung, Tăng Hòa, Tân Bình Điền, Tân Thành, Yên Luông.

Các đơn vị hành chính này tồn tại đến năm 1975.

Về phía chính quyền cách mạng, từ 1957-1968, vùng đất Gò Công Đông thuộc huyện Gò Công, tỉnh Mỹ Tho. Năm 1968, tỉnh Gò Công được tái lập, vùng đất Gò Công Đông thuộc huyện Đông, tỉnh Gò Công. Năm 1972, tỉnh Gò Công được chia lại các đơn vị hành chính để phù hợp với tình hình thực tiễn trên chiến trường. Theo đó, vùng đất Gò Công Đông gồm có Vùng 2 (tương ứng với quận Hòa Tân theo cách đặt của chính quyền Sài Gòn) và Vùng 4 (tương ứng với quận Hòa Lạc theo cách đặt của chính quyền Sài Gòn). Các đơn vị hành chính này tồn tại đến ngày 30/4/1975.

Sau ngày 30/4/1975, chính quyền Cách mạng đặt lại huyện Đông thuộc tỉnh Gò Công. Năm 1976, tỉnh Gò Công hợp nhất với tỉnh Mỹ Tho và thành phố Mỹ Tho để thành lập tỉnh Tiền Giang. Lúc này, huyện Đông sáp nhập với huyện Tây thành huyện Gò Công thuộc tỉnh Tiền Giang.

Ngày 26/3/1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 77-CP. Theo đó, chuyển thị xã Gò Công thành thị trấn Gò Công, là thị trấn huyện lỵ huyện Gò Công. Ngày 13/4/1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 155-CP. Theo đó, chia huyện Gò Công thành hai huyện Gò Công Đông và Gò Công Tây.

Huyện Gò Công Đông gồm thị trấn Gò Công và 16 xã: Bình Ân, Bình Đông, Bình Nghị, Bình Xuân, Gia Thuận, Kiểng Phước, Phú Đông, Phước Trung, Tăng Hòa, Tân Điền, Tân Đông, Tân Phước, Tân Tây, Tân Thành, Tân Trung, Vàm Láng.

Ngày 13/2/1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 23-HĐBT. Theo đó, giải thể xã Tăng Hòa để thành lập thị trấn Tân Hòa, là thị trấn huyện lỵ huyện Gò Công Đông. Ngày 16/2/1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 37-HĐBT. Theo đó, tách thị trấn Gò Công và một phần diện tích, dân số của hai xã Tân Đông, Bình Nghị để tái lập thị xã Gò Công. Huyện Gò Công Đông còn lại 35.942 ha diện tích tự nhiên và 149.845 người với 16 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 1 thị trấn và 15 xã.

Ngày 9/3/1992, chia xã Phú Đông thành hai xã Phú Đông và Phú Tân. Ngày 14/1/2002, tái lập xã Tăng Hòa trên cơ sở 1.745,67 ha diện tích tự nhiên và 9.568 người của thị trấn Tân Hòa. Cuối năm 2007, huyện Gò Công Đông có 18 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị trấn Tân Hòa và 17 xã: Bình Ân, Bình Đông, Bình Nghị, Bình Xuân, Gia Thuận, Kiểng Phước, Phú Đông, Phú Tân, Phước Trung, Tăng Hòa, Tân Điền, Tân Đông, Tân Phước, Tân Tây, Tân Thành, Tân Trung, Vàm Láng.

Ngày 21/1/2008, Chính phủ ban hành Nghị định 09/2008/NĐ-CP. Theo đó: Chuyển 3 xã Bình Đông, Bình Xuân và Tân Trung về thị xã Gò Công quản lý. Tách 2 xã Phú Đông và Phú Tân để thành lập huyện Tân Phú Đông. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Gò Công Đông còn lại 26.768,16 ha diện tích tự nhiên và 143.418 người với có 13 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 1 thị trấn và 12 xã.

Ngày 30/9/2010, giải thể xã Vàm Láng để thành lập thị trấn Vàm Láng. Huyện Gò Công Đông có 2 thị trấn và 11 xã như hiện nay, bao gồm 2 thị trấn: Tân Hòa (huyện lỵ), Vàm Láng và 11 xã: Bình Ân, Bình Nghị, Gia Thuận, Kiểng Phước, Phước Trung, Tân Điền, Tân Đông, Tân Phước, Tân Tây, Tân Thành, Tăng Hòa. Năm 2020, huyện được công nhận đạt chuẩn xã Nông thôn mới; 02/02 thị trấn đạt chuẩn Văn minh đô thị.

Đặc sản: Mắm tôm chà, mắm tôm chua, mắm còng, nghêu Tân Thành, mực bò Tân Điền, các loại cá khô Vàm Láng, trái sơ ri tươi, mứt sơ ri, dưa hấu Đền Đỏ (Tân Thành), bánh nghệ Tân Tây,…

Diện tích & Dân số

Diện tích tự nhiên khoảng 358 km².
Dân số hiện nay khoảng 180.000–190.000 người.
Mật độ dân số trung bình khoảng 500 người/km².

Hành chính

Huyện gồm 13 đơn vị hành chính cấp xã:

Đặc điểm tự nhiên và kinh tế

Gò Công Đông nằm ở vùng ven biển, có nhiều cồn, bãi bồi, rừng phòng hộ và hệ thống đê biển Gò Công nổi tiếng.
Là vùng trọng điểm nuôi trồng và khai thác thủy sản của Tiền Giang, đặc biệt là nghêu, sò, tôm, cá biển.
Ngoài ra còn có nông nghiệp lúa, cây ăn trái, muối và chăn nuôi gia súc gia cầm.
Huyện đang phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ven biển.
Có cảng cá Vàm Láng – một trong những cảng lớn nhất của khu vực Nam Bộ, là trung tâm thu mua và chế biến hải sản.

Giao thông và hạ tầng

Có quốc lộ 50 nối từ Mỹ Tho đi Gò Công và đến Gò Công Đông.
Đường ven biển đang được mở rộng để kết nối với các dự án điện gió và du lịch sinh thái.
Có bến phà Tân Long nối sang huyện Tân Phú Đông.
Nhiều tuyến đường đê ven biển được gia cố để chống xói lở và phục vụ giao thông.

Du lịch và văn hóa

Nổi tiếng với biển Tân Thành, bãi biển đen do phù sa, có cầu dài hàng trăm mét vươn ra biển – điểm du lịch quen thuộc của vùng Gò Công.
Có Lăng Hoàng Gia Gò Công, đình Tân Đông (ngôi đình cổ giữa rừng cây đổ nát), và nhiều di tích văn hóa Nam Bộ cổ.
Lễ hội Nghinh Ông Vàm Láng được tổ chức hàng năm, là nét văn hóa đặc trưng của ngư dân vùng biển.

Thách thức và định hướng phát triển

Khu vực ven biển thường xuyên chịu ảnh hưởng của xói lở, triều cường, nước mặn và biến đổi khí hậu.
Chính quyền đang đầu tư mạnh vào đê biển Gò Công, rừng phòng hộ, và dự án điện gió – điện mặt trời.
Huyện hướng đến phát triển theo mô hình kinh tế xanh và du lịch sinh thái biển kết hợp năng lượng tái tạo.