Đỗ Trình Thoại

Đỗ Trình Thoại là một quan nhà Nguyễn và thủ lĩnh chống Pháp trong lịch sử Việt Nam. Ông sinh tại thôn Yên Luông, huyện Kiến Hòa, trấn Định Tường (nay thuộc huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang).

Năm 1843, ông đỗ Cử nhân tại Trường Hương Gia Định và được bổ làm Tri huyện Tân Hòa, nên còn được gọi là Huyện Thoại. Tuy nhiên, sau đó ông bị cách chức.

Khi thành Gia Định bị quân Pháp đánh hạ vào ngày 17 tháng 2 năm 1859, ông đã tham gia chống Pháp tại mặt trận Đại đồn Chí Hòa. Sau khi Đại đồn Chí Hòa thất thủ vào ngày 25 tháng 2 năm 1861, ông trở về Gò Công chiêu mộ nghĩa dũng và cùng Phó Lãnh binh Trương Định tiếp tục cuộc chiến chống Pháp.

Ông trực tiếp chỉ huy nghĩa quân tập kích đồn Gò Công vào ngày 22 tháng 6 năm 1861. Trong trận này, ông đã tiêu diệt lính thủy quân lục chiến Bodiez và làm trọng thương trung úy Paulin Vial, nhưng sau đó ông cũng bị trúng đạn và hy sinh tại trận địa cùng 12 bộ hạ.

Sau khi mất, triều đình Huế đã lập đền thờ và truy phục hàm Tri huyện cho ông.

Chú thích:

Sau khi Gò Công rơi vào tay giặc. Tri huyện Tân Hòa là Đỗ Trình Thoại vì để mất thành nên bị cách chức, cho lập công chuộc tội. Đỗ Trình Thoại huy động dân binh, đêm 22-6-1861, tấn công quân Pháp đồn trú tại Gò Công. Trung úy Vial bị trọng thương, tên lính Bondiez tử trận. Tri huyện Đỗ Trình Thoại hy sinh trong trận. Danh nghĩa Trương Định lúc bấy giờ là tướng dưới quyền của Đỗ Trình Thoại, nhưng trong thực tế, ông có sẵn lực lượng quân đồn điền và đủ uy tín để chiêu mộ quân nghĩa dũng. Ngày hôm sau Trương Định chỉ huy quân tấn công vào Gò Công lần thứ hai.