Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Trang Chính”

<big>'''Gò Công'''</big>

{| class="wikitable sortable" style="float:right; max-width:450px; margin-left:10px"

|[[:Thể loại:Tiểu sử|<span class="gcbutton">Tiểu sử</span>]] [[:Thể loại:Tài liệu|<span class="gcbutton">Tài liệu</span>]] [[:Thể loại:Chuyện xưa, Tích cũ|<span class="gcbutton">Chuyện xưa, Tích cũ</span>]]

 

 

 

 

 

 

# [[Lôi Lạp]]<ref>Lôi Lạp (雷巤) chính là một tên gọi cũ, mang tính lịch sử của vùng đất Gò Công ngày nay (thuộc tỉnh Tiền Giang).

# [[Huyện Tân Hòa]]: Sau khi được Chúa Nguyễn tiếp quản, vùng Gò Công là một phần của huyện Tân Hòa, thuộc phủ Tân An, tỉnh Gia Định. Lúc này, “Gò Công” chỉ là tên của nơi đặt lỵ sở (trung tâm hành chính) của huyện Tân Hòa.

# [[Thôn Thuận Tắc và Thuận Ngãi]]: Vào thời vua Gia Long (đầu thế kỷ 19), trung tâm thị xã Gò Công ngày nay là hai thôn nhỏ này.

# [[Làng Thành Phố]]: Đến năm 1885, hai làng Thuận Tắc và Thuận Ngãi được sáp nhập và đổi tên thành “làng Thành Phố”. Đây là một cái tên khá độc đáo và có ý nghĩa quan trọng, cho thấy đây là một đô thị sớm phát triển ở Nam Kỳ.<ref>Gò Công – Bí ẩn Làng thành phố đầu tiên của lục tỉnh – Kỳ 1: Tìm lại dấu xưa Làng thành phố https://gocong.org/go-cong-bi-an-lang-thanh-pho-dau-tien-cua-luc-tinh-ky-1-tim-lai-dau-xua-lang-thanh-pho/

# [[Tỉnh Gò Công]]: Trong một số giai đoạn dưới thời Pháp thuộc và thời Việt Nam Cộng hòa, Gò Công được nâng lên thành một tỉnh riêng biệt, với tỉnh lỵ đặt tại làng Thành Phố (sau là [[xã Long Thuận]]).

# [[Thị xã Gò Công]]: Sau năm 1975, khi các tỉnh sáp nhập để thành lập tỉnh Tiền Giang, Gò Công trở thành thị xã thuộc tỉnh Tiền Giang. Thậm chí có một giai đoạn ngắn (năm 1977-1979), thị xã Gò Công còn bị hạ cấp thành thị trấn Gò Công thuộc huyện Gò Công.

# [[Thành phố Gò Công]]: Kể từ ngày 1 tháng 5 năm 2024, Thị xã Gò Công đã chính thức được công nhận là Thành phố Gò Công trực thuộc tỉnh Tiền Giang.

* Huyện cũ Gò Công, ban đầu thuộc tỉnh tỉnh Mỹ Tho và sau đó thuộc Tiền Giang cho đến năm 1979; nay tương ứng với địa bàn thành phố Gò Công, Gò Công Đông, Gò Công Tây và [[Tân Phú Đông]] thuộc tỉnh Tiền Giang

* Thị trấn cũ Gò Công thuộc huyện Gò Công, tồn tại từ 1977 đến 1987; nay tương ứng với phường 1 và phường 2 thuộc thành phố Gò Công

* Địa danh cũ Gò Công thuộc tổng [[Long Vĩnh Hạ]], huyện Long Thành, tỉnh Biên Hòa xưa; nay thuộc phường Long Thạnh Mỹ, thành phố Thủ Đức.

Gò Công thuộc huyện [[Tân Hòa]], phủ [[Tân An]], tỉnh [[Gia Định]]. Năm 1885, người Pháp gọi vùng đất này là "[[Làng thành phố]]", đô thị đầu tiên mang tên thành phố của Nam Kỳ Lục tỉnh, là sự hợp nhất của hai làng Thuận Tắc và Thuận Ngãi.

=== [[Thời Pháp thuộc]] ===

Năm 1876 Gò Công, vốn trước kia thuộc tỉnh [[Định Tường]] thời “[[Nam Kỳ Lục Tỉnh|Nam Kỳ lục tỉnh]]”<ref>Nam Kỳ Lục Tỉnh là tên gọi chính thức của sáu tỉnh thuộc miền Nam Việt Nam được người Pháp và triều Nguyễn tổ chức từ năm 1867–1868, sau khi Pháp chiếm trọn Nam Kỳ. Đây là giai đoạn hành chính quan trọng trong lịch sử Nam Bộ. </ref> (tiếng Pháp: ''[[Cochinchine]]''), trở thành một hạt tham biện (arrondissement) thuộc khu vực (circonscription) Mỹ Tho do thực dân Pháp đặt ra. Hạt tham biện (còn gọi là Tiểu khu hành chính, trị sở được dân gian quen gọi là tòa Bố) Gò Công gồm 4 tổng: Hòa Đồng Thượng (có 8 làng), Hòa Đồng Hạ (có 10 làng), Hòa Lạc Thượng (có 10 làng), Hòa Lạc Hạ (có 12 làng). Xem chi tiết bài [https://gocong.org/go-cong-tien-giang-hon-100-nam-truoc/ Gò Công – Tiền Giang hơn 100 năm trước]

Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900 hạt tham biện Gò Công trở thành tỉnh Gò Công, với số tổng và số làng không đổi. Tỉnh lị là thị xã Gò Công.

Từ ngày 9 tháng 2 năm 1913 đến ngày 9 tháng 2 năm 1924, Gò Công trở thành quận thuộc tỉnh Mỹ Tho. Sau đó lại tái lập tỉnh Gò Công với 5 tổng, thêm tổng Hòa Đồng Trung, số làng cũng thay đổi.

Gò Công là một tỉnh nhỏ, phía bắc với giáp hai tỉnh Long An và Gia Định, phía đông là biển Đông, phía nam giáp tỉnh Kiến Hòa, phía tây giáp tỉnh Định Tường. Ranh giới phía nam của Gò Công là sông Cửa Đại, ranh giới phía bắc là sông Vàm Cỏ Tây, còn ranh giới phía đông bắc là sông Nhà Bè đổ ra cửa Soài Rạp.

Khi mới tái lập tỉnh Gò Công gồm 2 quận Châu Thành (đổi tên từ [[quận Gò Công]]) và Hòa Đồng với 4 tổng 31 xã. Ngày 6 tháng 4 năm 1965, chia quận Châu Thành (tỉnh Gò Công) thành 2 quận: Hòa Tân, quận lỵ tại xã Tân Niên Tây với 9 xã; Hòa Lạc, quận lỵ tại xã Tăng Hòa với 9 xã; chia quận Hòa Đồng thành 2 quận: Hòa Đồng, quận lỵ tại xã Vĩnh Bình với 8 xã; Hòa Bình, quận lỵ tại xã Bình Luông Đông với 5 xã. Như vậy tỉnh Gò Công có 4 quận.

|Huyện Gò Công được chia thành hai huyện mới: Huyện Gò Công Đông và Huyện Gò Công Tây. Thị trấn Gò Công lúc này thuộc huyện Gò Công Tây.

19/3/2024 Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập Thành phố Gò Công trực thuộc tỉnh Tiền Giang, trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của Thị xã Gò Công.

Các đơn vị hành chính cấp xã của Thành phố Gò Công được sắp xếp lại và trở thành các phường/xã trực thuộc tỉnh Đồng Tháp mới.

|'''Phường Gò Công'''

|'''Phường Long Thuận'''

|'''Phường Bình Xuân'''

|'''Phường Sơn Qui'''

* Sau 1/7/2025 (Khu vực Gò Công thuộc tỉnh Đồng Tháp mới): Khu vực Gò Công cũ được tinh gọn thành 4 phường mới, đều mang loại hình Phường (vì khu vực đô thị trung tâm được sắp xếp thành các phường).

 

** [[Lễ giỗ Anh hùng dân tộc Trương Định]]

** [[Lễ hội Nghinh Ông]] - Vàm Láng (tổ chức tại [[Lăng ông|Lăng Ông Nam Hải]], Gò Công Đông)

** [[Lễ hội Kỳ Yên]] (hay Lễ Cầu An, tổ chức tại các Đình làng, tiêu biểu như Kỳ Yên Vĩnh Bình ở Gò Công Tây)

** [[Lễ hội Quan Thánh Đế Quân]] (hay Vía Quan Thánh/Vía Ông, tổ chức tại Chùa Ông - Miếu Quan Đế, Thị xã Gò Công)

Y tế Gò Công hiện nay đã có sự phát triển mạnh mẽ, với hệ thống cơ sở y tế đa dạng và chất lượng dịch vụ ngày càng được nâng cao. Người dân Gò Công và các khu vực lân cận có thể tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao.

 

Đây cũng là quê hương của nữ thi sĩ [[Nguyễn Thị Kiêm|Lê Thị Kim]] (nữ sĩ [[Nguyễn Thị Manh Manh|Manh Manh]]), của bà Cao Thị Khanh, chủ bút tờ Phụ nữ tân văn... Những sản phẩm độc đáo của vùng Gò Công như: điệu [[Lý Con Sáo Gò Công|lý con sáo Gò Công]], tủ thờ Gò Công hiện vẫn còn được lưu giữ.  

 

 

=== Thơ về Gò Công<ref>Thơ về Gò Công https://gocong.org/book/tuyen-tap-tho-go-cong/</ref> ===

Gò Công cũng là nguồn cảm hứng cho nhiều thi sĩ. Nhà thơ Nguyễn Liên Phong đã viết trong [[Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca]]:<blockquote>"Thanh lịch Gò Công xứ biết chơi,<br>[[Địa linh nhân kiệt]] quả như lời."</blockquote>Bài thơ này ca ngợi vẻ đẹp thanh lịch và truyền thống văn hóa của Gò Công. Ngoài ra, nhà thơ Bùi Giáng trong bài "[[Kỷ niệm Gò Công (Bùi Giáng)|Kỷ niệm Gò Công]]" cũng đã viết:<blockquote>

Anh về Bao Ngược, bị giông đứt buồm.

 

''Vàm Bao Ngược: Tên cửa sông tiếp giáp giữa sông Vàm Cỏ và sông Soài Rạp, thuộc địa phận huyện Gò Công, tỉnh Tiền Giang. Lòng sông ở đây sâu, nước chảy mạnh, thường có sóng to gió lớn, nên trước đây thường xảy ra tai nạn đắm thuyền.''

* '''Lê Dinh''' (1934 – 2020), thành viên của nhóm Lê Minh Bằng nổi tiếng, là tác giả của nhiều ca khúc được yêu mến như ''Tình yêu trả lại trăng sao'', ''Bảo Tố'', và là người thầy dạy nhạc cho nhạc sĩ Hoàng Phương.

* '''Hoàng Phương''' (1943 – 2002) được mệnh danh là "Ông hoàng nhạc Gò Công" với những sáng tác mang âm hưởng dân ca, trữ tình sâu lắng. Tác phẩm nổi bật nhất của ông là "Hoa sứ nhà nàng" (''Hoa sứ nhà em'') đã "làm mưa làm gió" khắp nơi, cùng với "[[Mẹ Gò Công]]", "[[Chuyện tình hoa muống biển]]".