Xem mã nguồn của Đường Thủ Khoa Huân

Địa danh được cấu tạo theo phương thức: Công trình xây dựng (Đường) + Họ và  tên danh nhân (Thủ Khoa Huân).  

Tiểu sử danh nhân:  

'''THỦ KHOA HUÂN''' 

'''(1830 – 1875)  '''

Thủ khoa Huân tên thật là Nguyễn Hữu Huân, sinh năm 1830 tại thôn Lợi  Thạnh, tổng Hưng Xương, huyện Kiến Hưng, phủ Kiến An, trấn Định Tường (nay là  ấp Hòa Quới, xã Hòa Tịnh, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang).  

Thuở nhỏ, ông nổi tiếng hiếu học và học giỏi. Năm 1852, ông đỗ thủ khoa kỳ thi  tại trường thi Hương Gia Định, nên được gọi là Thủ khoa Huân. Sau đó, ông ra làm  quan, được bổ làm Giáo thọ phủ Kiến An. 

Sau khi giặc Pháp hạ thành Gia Định (tháng 2-1859); giữa năm 1859, ông hợp  lực với Võ Duy Dương chiêu mộ nghĩa dũng, phất cờ khởi nghĩa. Lúc bấy giờ, ông  được triều đình phong chức Phó Quản đạo.  

Tháng 7-1862, ông đến căn cứ Tân Hòa (Gò Công) bàn việc thống nhất lực  lượng nghĩa quân với Trương Định nhằm nâng cao sức mạnh chiến đấu chống giặc  Pháp xâm lược. Tại đây, ông nhận chức Phó Đề đốc do vua Tự Đức ban cho.  

Tháng 2-1863, sau khi căn cứ Tân Hòa thất thủ, ông về Chợ Gạo, xây dựng căn  cứ Bình Cách (nay là xã Tân Bình Thạnh, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang). Từ căn  cứ này, dưới sự chỉ huy của ông, nghĩa quân đã tỏa ra đánh quân Pháp ở Mỹ Quý (nay thuộc huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang), Thuộc Nhiêu (nay thuộc huyện Châu  Thành, tỉnh Tiền Giang), Mỹ Tho, Chợ Gạo,…  

Giữa năm 1863, giặc Pháp tấn công căn cứ Bình Cách. Nghĩa quân đã chiến đấu  vô cùng anh dũng, khiến bọn chúng phải khó khăn lắm mới phá vỡ được căn cứ này.  Để bảo toàn lực lượng, ông cho nghĩa quân rút qua Thuộc Nhiêu, tiếp tục cuộc chiến  đấu. Nghĩa quân đã liên tiếp mở nhiều cuộc tấn công vào Cái Thia, Cái Bè, Cai Lậy,  Rạch Gầm, Trung Lương, Tân Lý (nay thuộc tỉnh Tiền Giang),…  

Cuối năm 1863, thực dân Pháp huy động lực lượng lớn tấn công Thuộc Nhiêu.  Nghĩa quân phải rút vào Đồng Tháp Mười, xây dựng căn cứ mới. Theo sự phân công  giữa ông với Võ Duy Dương; ông sang An Giang – nơi còn thuộc quyền kiểm soát  của triều đình – để tuyển mộ nghĩa quân và vận động nhân dân, kể cả triều đình, ủng  hộ, đóng góp tiền của, vũ khí, lương thực cho cuộc kháng chiến.  

Thế nhưng, do áp lực của thực dân Pháp, tháng 7-1864, quan Tổng đốc An  Giang là Phan Khắc Thận đã nhu nhược bắt ông giao nộp cho quân giặc. Một tháng  sau, ông bị chính quyền thực dân kết án 10 năm tù, đày đi Cayenne,Trung Mỹ (có tài  liệu viết ông bị đày ở đảo Réunion, đông nam châu Phi)  

Tháng 2-1869, sau 5 năm bị giam trong ngục tù ở hải ngoại, ông được thả về nước và bị quản thúc tại nhà của Đỗ Hữu Phương ở Chợ Lớn. Tại đây, Đỗ Hữu  Phương vâng lệnh quan thầy ra sức mua chuộc, dụ dỗ ông. Nhưng, ông vẫn một lòng  một dạ trung thành với đất nước và nhân dân. Không những thế, ông còn tìm cách  liên lạc với những người yêu nước và mưu tính phát động một cuộc khởi nghĩa mới.  

Năm 1872, ông trốn thoát về Mỹ Tho, Chợ Gạo; cùng với Âu Dương Lân nổi  lên khởi nghĩa với lực lượng nghĩa quân lên đến 3.000 người. Từ đây, phong trào  chống Pháp do ông đứng đầu lan tỏa mạnh mẽ khắp vùng Mỹ Tho, Chợ Gạo, Cai  Lậy, Tân An (nay thuộc tỉnh Long An), Chợ Lớn (nay thuộc TP Hồ Chí Minh),… Thủ 

lĩnh ở nhiều nơi cũng tham gia phong trào, như Nguyễn Văn Chất ở Vĩnh Long, Lê  Công Thành, Phan Văn Đồng, Lâm Lễ ở Cần Thơ, Long Xuyên (nay thuộc tỉnh An  Giang),… Một hệ thống chính quyền kháng chiến được xây dựng tại nhiều thôn xã,  nhất là ở Mỹ Tho và Chợ Gạo.
[[Thể loại:Đường Sá]]